ندای صحرا

کاهش کشت جو در گلستان ناشی از مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و مدیریتی است.

در سال زراعی گذشته، قیمت جو به طور قابل توجهی پایین‌تر از سایر محصولات نظیر گندم بود. این مسئله باعث شد که کشاورزان با زیان اقتصادی مواجه شوند و به این نتیجه برسند که کشت این محصول سودآوری ندارد. افزایش هزینه‌های نهاده‌های کشاورزی مانند کود، سموم و سوخت، فشار اقتصادی بر کشاورزان وارد کرده و آنها را به سمت کشت محصولات پرسودتر  سوق داده  است. نبود سیاست‌های حمایتی کافی از سوی دولت در قیمت‌گذاری و خرید تضمینی محصولات، کشاورزان را به سمت کشت محصولاتی سوق داده که بازار مطمئن‌تری دارند.

یکی از عوامل اصلی که جو را از نظر اقتصادی برای کشاورزان کم‌جذابیت کرده است، قیمت پایین‌تر آن نسبت به گندم است. گندم به‌عنوان محصولی استراتژیک در تأمین امنیت غذایی کشور، از حمایت‌های بیشتری نظیر خرید تضمینی با قیمت مناسب برخوردار است، در حالی که جو چنین جایگاهی ندارد. واردات گسترده جو از کشورهای دیگر با قیمت پایین، موجب کاهش تقاضا برای جو داخلی و در نتیجه کاهش قیمت آن شده  است . بر خلاف گندم که مستقیماً در زنجیره غذایی انسان قرار دارد، جو عمدتاً به‌عنوان خوراک دام و طیور مصرف می‌شود. این محدودیت در تقاضا به کاهش قیمت آن منجر شده ایست. کاهش یا توقف کشت جو در سال جاری، تأثیرات جدی بر عرضه این محصول در سال آینده خواهد داشت .با کاهش سطح زیر کشت جو، تولید داخلی این محصول به شدت کاهش می‌یابد و کشور به واردات بیشتر وابسته می‌شود. کاهش عرضه داخلی می‌تواند منجر به افزایش قیمت این محصول در بازار شود که فشار مضاعفی بر دامداران و صنایع وابسته وارد خواهد کرد. واردات جو یکی از عوامل اصلی کاهش قیمت این محصول در بازار داخلی است. واردات با قیمت پایین، به ویژه از کشورهای تولیدکننده بزرگ نظیر روسیه و اوکراین، باعث شده است که کشاورزان داخلی توان رقابت با محصولات خارجی را نداشته باشند. این مسئله در کنار ضعف سیاست‌های حمایتی از تولید داخلی، موجب دلسردی کشاورزان از کشت جو شده است.

کشت نشدن جو تنها یک مسئله کشاورزی نیست، بلکه پیامدهای گسترده‌ای بر اقتصاد و جامعه دارد. کاهش تولید داخلی جو به افزایش قیمت خوراک دام منجر می‌شود که می‌تواند هزینه‌های تولید گوشت و لبنیات را افزایش داده و مصرف‌کنندگان نهایی را تحت فشار قرار دهد. کشاورزان ممکن است به سمت محصولاتی جایگزین حرکت کنند که تأثیراتی بر تنوع محصولات کشاورزی منطقه خواهد داشت. کاهش تولید داخلی جو، وابستگی کشور به واردات این محصول را افزایش داده و مخاطراتی برای امنیت غذایی ایجاد می‌کند. برای تشویق کشاورزان به کشت جو و جلوگیری از پیامدهای منفی این وضعیت، لازم است اقداماتی انجام گیرد نظیر تعیین قیمت مناسب و رقابتی برای جو می‌تواند کشاورزان را به کشت این محصول ترغیب کند. محدود کردن واردات جو و حمایت از تولید داخلی از طریق وضع تعرفه‌های مناسب می‌تواند بازار داخلی را بهبود بخشد. ارائه تسهیلات مالی و یارانه برای تأمین نهاده‌های کشاورزی و آموزش کشاورزان در زمینه مدیریت تولید و بازار، می‌تواند از بحران کشت‌نشدن این محصول جلوگیری کند. توسعه صنایع تبدیلی و استفاده از جو در محصولات جدید می‌تواند تقاضای داخلی برای این محصول را افزایش دهد.

نورالدین سلطانی یلمه – کارشناس ارشدگیاه پزشکی