ندای صحرا

یکی از محورهای اصلی این بازدید، بیمارستان خاتم‌الانبیاء(ص) گنبدکاووس و بررسی وضعیت احداث درمانگاه جدید و توسعه اورژانس آن بود. محمدعلی محسنی‌بندپی، معاون پارلمانی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در جریان این بازدید اعلام کرد تکمیل زیرساخت‌های درمانی در مناطق کم‌برخوردار از اولویت‌های دولت چهاردهم است و برنامه‌ریزی‌ها به سمتی است که پروژه‌های درمانی تأمین اجتماعی گنبدکاووس تا دهه فجر سال آینده به بهره‌برداری برسد. اما روی دیگر این وعده، مشخصات فنی و وضعیت فیزیکی پروژه است که علی‌اکبر خراسانی، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری خانه‌سازی تأمین اجتماعی، به آن اشاره کرد. به گفته اوپروژه درمانگاه جدید بیمارستان با زیربنای بیش از ۵ هزار مترمربع در دو طبقه احداث می‌شود. عملیات اجرایی که از سال گذشته کلید خورده، هم‌اکنون تنها در مرحله اجرای اسکلت و سقف طبقه همکف قرار دارد. برای تکمیل و تجهیز نهایی این مرکز درمانی، دست‌کم ۱۰ هزار میلیارد ریال (یک هزار میلیارد تومان) اعتبار نیاز است. فاصله میان مرحله اسکلت طبقه همکف تا بهره‌برداری کامل و تجهیز یک پروژه ۵ هزار متری، مسیری طولانی، پرهزینه و طاقت‌فرساست. چگونه می‌توان پروژه‌ای را که نیازمند دست‌کم هزار میلیارد تومان اعتبار در شرایط پرنوسان اقتصادی است، ظرف حدود یک سال به خط پایان رساند، مگر آنکه تزریق مالی واقعی و فراتر از رویه‌های معمول بروکراسی انجام پذیرد؟

بخش اساسی اظهارات محسنی‌بندپی در این بازدید، به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عمرانی کشور اختصاص داشت: ناهماهنگی قیمت‌های قراردادی با تورم بازار. معاون وزیر صراحتاً گفت: افزایش هزینه‌های ساخت و نوسانات نرخ ارز باعث شده فاصله‌ای میان فهرست‌بهای قراردادهای پیمانکاری و قیمت واقعی بازار در اقلامی مانند مس، کابل و سیم ایجاد شود؛ موضوعی که روند پیشرفت پروژه‌ها را با مانع روبه‌رو کرده و محدود به گلستان نیست، بلکه در استان‌هایی چون زنجان و همدان نیز دیده می‌شود. وی راه‌حل را در ورود مجلس و دستگاه‌های بودجه‌ریز دانست و تأکید کرد که وزیر کار و مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی باید موضوع را از طریق کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی و سازمان برنامه و بودجه پیگیری کنند تا توازن میان فهرست‌بها و تورم بازار برقرار شود.

هرچند واقع‌بینی معاون وزیر در بیان علت رکود پروژه‌ها قابل تقدیر است، اما پرسش بنیادین اینجاست: تا چه زمانی باید تاوان عدم هماهنگی میان بخشنامه‌های دولتی و واقعیت‌های اقتصادی را سلامت مردم بپردازد؟ ارجاع موضوع به کمیسیون‌های مجلس و جلسات ستادی میان‌دستگاهی اگرچه گامی ضروری است، اما فرآیندی زمان‌بر و کش‌دار است؛ آن هم در حالی که پروژه‌های نیمه‌تمام با هر روز تاخیر، گرفتار استهلاک، گرانی مضاعف مصالح و فرسایش امید عمومی می‌شوند.

معاون وزیر کار در خلال سخنان خود به نکته‌ای راهبردی اشاره کرد که فعالان اجتماعی منطقه سال‌هاست بر آن تأکید دارند مراکز درمانی، اورژانس و بیمارستان‌های تأمین اجتماعی گنبدکاووس تنها به جمعیت این شهرستان خدمات نمی‌دهند، بلکه بار درمانی بخش قابل توجهی از جمعیت شرق استان گلستان را بر دوش می‌کشند. از سوی دیگر، شرایط اقتصادی جاری موجب افزایش مراجعات مردم به مراکز ملکی تأمین اجتماعی شده و توسعه زیرساخت‌ها را اجتناب‌ناپذیر کرده است. این موضوع نشان می‌دهد گنبدکاووس در حقیقت قطب درمانی شرق گلستان است. در زمانه‌ای که به دلیل تلاطم‌های اقتصادی، بخش اعظم اقشار کارگری و کم‌درآمد توان مراجعه به بخش خصوصی را ندارند، قفل شدن پروژه‌های تأمین اجتماعی به معنای تحمیل صف‌های طولانی، شلوغی بیش از حد اورژانس و فرسودگی کادر درمان در بیمارستان خاتم‌الانبیاء است.

در کنار حوزه درمان، بازدید از ساختمان قدیمی و فرسوده اداره بهزیستی گنبدکاووس نیز در دستور کار هیئت اعزامی قرار داشت. محسنی‌بندپی اعلام کرد این بنای فرسوده نیازمند تعیین تکلیف فوری است و استفاده از ظرفیت مولدسازی برای تأمین هزینه‌های نوسازی آن در دست بررسی قرار دارد. این تصمیم اگرچه بر کاغذ منطقی است، اما سوابق بوروکراتیک و طولانی طرح‌های مولدسازی در کشور، این دغدغه را ایجاد می‌کند که این ساختمان قدیمی نیز سال‌ها در چرخه ارزش‌گذاری و تشریفات اداری بلااستفاده بماند. محسنی‌بندپی در ارزیابی نهایی به پتانسیل بالای خیرین گنبدکاووس اشاره کرد و خواستار بهره‌گیری از توان آنان در کنار پیگیری‌های نمایندگان شد؛ هرچند خود نیز اذعان داشت مشارکت خیران می‌تواند بخشی از مشکلات را رفع کند، اما این ظرفیت نباید جایگزین راهکار اساسی و تکالیف اصلی در قبال پروژه‌های درمانی کشور شود.

این نکته باید آویزه گوش تصمیم‌گیران باشد؛ مردم و خیرین شرق گلستان همواره جلوتر از بودجه‌های قطره‌چکانی دولتی پای کار بوده‌اند، اما وظیفه تأمین اجتماعی و نهادهای بالادستی در تزریق حقِ قانونیِ بیمه‌شدگان و کارگران، قابل تفویض به نیکوکاران نیست. پرونده بازدید مسئولان وزارت کار و نمایندگان مجلس از گنبدکاووس با وعده باز شدن گره‌ها در سطح وزارتخانه و افتتاح در دهه فجر سال آینده بسته شد. اما مردم شرق گلستان دیگر چشم‌انتظار وعده‌های تشریفاتی نیستند. برای رساندن اسکلت ساختمانی ۵ هزار متری به بهره‌برداری کامل ظرف یک سال، اراده‌ای پولادین در تأمین اعتبار ۱۰ هزار میلیارد ریالی و برداشتن موانع پیمانکاری لازم است. زمان به سرعت می‌گذرد و اینک نگاه‌ها به این دوخته شده که آیا در دهه فجر سال آینده، روبان افتتاح قیچی خواهد شد یا باز هم نامه‌ای جدید برای تعدیل نرخ‌ها به گردش خواهد افتاد.