ندای صحرا

علی رحیمی، رئیس شعبه تامین اجتماعی گنبدکاووس، در نشست خبری ویژه‌ای که به مناسبت بزرگداشت هفته تامین اجتماعی برگزار شد، با ترسیم وضعیت کنونی این سازمان، آمارها و چالش‌های پیش‌روی بزرگترین صندوق بیمه‌ای شهرستان را تشریح کرد. بر اساس گزارش وی، این جمعیت تحت پوشش شامل ۵۲ هزار بیمه‌شده اصلی است که در قالب ۷ هزار و ۲۴۷ کارگاه فعال شهرستان مشغول به کار هستند یا در دسته‌های مختلفی چون مشاغل آزاد، رانندگان، کارگران ساختمانی و بیمه‌های اختیاری از خدمات این سازمان بهره می‌برند؛ در حالی که ۱۰۲ هزار نفر نیز به عنوان بیمه‌شده تبعی، تحت چتر حمایتی این نهاد قرار دارند.

ماهیت خصولتی سازمان تامین اجتماعی و اتکای شدید آن به درآمدهای ناشی از حق بیمه کارفرمایان و کارگران، مدیریت منابع مالی آن را در شرایط اقتصادی کنونی به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است. رئیس شعبه تامین اجتماعی گنبدکاووس با اشاره به آغاز فعالیت این شعبه از سال ۱۳۵۳، به فشار سنگین مالی ناشی از پرداخت مستمری‌ها اشاره کرد. در حال حاضر، ۱۱ هزار و ۲۳۴ مستمری‌بگیر در این شهرستان ماهانه مجموعاً ۲ هزار و ۲۱۰ میلیارد ریال حقوق دریافت می‌کنند. این رقم هنگفت در حالی پرداخت می‌شود که به دلیل شرایط سخت اقتصادی کشور، وصولی‌های واقعی شعبه با درآمدهای پیش‌بینی‌شده فاصله دارد؛ به طوری که از درآمد ماهانه مصوب ۲ هزار و ۸۵۰ میلیارد ریالی، در حال حاضر تنها حدود ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریال آن محقق و وصول می‌شود. این ناترازی مالی، لزوم حمایت‌های دولتی و همراهی بیشتر بخش‌های تولیدی و صنعتی شهرستان را برای سرپا نگه‌داشتن این صندوق بین‌نسلی بیش از پیش آشکار می‌سازد.

در کنار چالش‌های بزرگ مالی، تامین اجتماعی گنبدکاووس طیف وسیعی از خدمات کوتاه‌مدت و بلندمدت را به جامعه هدف خود ارائه می‌دهد. از جمله این خدمات، پرداخت بیمه بیکاری به ۳۱۷ نفر از واجدین شرایط و همچنین اختصاص ۹۴ سهمیه بیمه‌ای به جامعه هنرمندان و اصحاب رسانه شهرستان است که گامی مهم در جهت حمایت از قشر فرهیخته منطقه محسوب می‌شود. علاوه بر این، در سه ماهه نخست سال جاری بالغ بر ۷۲ میلیارد ریال غرامت دستمزد، کمک‌هزینه بارداری و هزینه خرید پروتز و ارتوز به بیمه‌شدگان پرداخت شده است. همچنین پرداخت هدیه ازدواج معادل یک ماه حقوق به بیمه‌شدگان اصلی که دارای حداقل دو سال سابقه پرداخت حق بیمه پیش از تاریخ ثبت رسمی ازدواج خود باشند، از دیگر سیاست‌های تشویقی این سازمان برای حمایت از تشکیل خانواده به شمار می‌رود که در قالب طرح‌های رفاهی کماکان در حال اجراست.

با این حال، عبور از چالش‌های ساختاری تامین اجتماعی نیازمند فرهنگ‌سازی و مقابله با آسیب‌های اجتماعی و حقوقی است. رحیمی در بخش دیگری از سخنان خود به پدیده‌های مخربی همچون طلاق‌های صوری بانوان با هدف برقراری مجدد حقوق مستمری والدین درگذشته و همچنین اعلام دستمزدهای غیرواقعی از سوی برخی کارفرمایان برای فرار از پرداخت حق بیمه واقعی اشاره کرد؛ اقداماتی که به طور مستقیم عدالت بیمه‌ای را مخدوش کرده و سرمایه عمومی بیمه‌شدگان را تضعیف می‌کند. در مسیر مدرن‌سازی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات، این سازمان گام‌های بزرگی در جهت الکترونیکی کردن فرآیندها برداشته است. اکنون با فعال‌سازی سامانه و اپلیکیشن «تامین من»، تمامی خدمات به صورت غیرحضوری ارائه می‌شود تا نیاز به مراجعه فیزیکی به حداقل برسد؛ هرچند که در کنار این بستر دیجیتال، شعبه اصلی گنبدکاووس، شعبه اقماری مرز اینچه‌برون و دو کارگزاری رسمی در سطح شهرستان همچنان به صورت حضوری آماده خدمت‌رسانی به مردم مرزنشین این خطه هستند.