در ظاهر، چند قطره آب در زیرگلدانی یا ته یک بطری رهاشده چیزی نیست که خطرناک به نظر برسد؛ اما همین محیط‌های کوچک، می‌توانند خانه پشه‌ای باشند که ناقل ویروس‌های مرگبار است. پشه آئدس (Aedes)، با نوارهای سفید بر پاهای باریکش، سال‌هاست از مرزهای استوایی فراتر رفته و اکنون به تدریج در اقلیم‌های معتدل‌تر نیز جای خود را باز می‌کند. این حشره کوچک، که عامل انتقال بیماری‌هایی چون تب دِنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد است، دیگر صرفاً مشکلی برای جنوب شرق آسیا یا آمریکای لاتین نیست؛ رد پایش به مناطق شمالی ایران نیز رسیده و نگرانی از احتمال ورود آن به استان گلستان رو به افزایش است.
اقلیم‌شناسان معتقدند که افزایش میانگین دما در دهه اخیر، به‌ویژه در مناطق مرطوبی مانند گلستان، شرایط زیستی ایده‌آلی برای رشد پشه آئدس فراهم کرده است. آب‌های راکد ناشی از بارندگی‌های فصلی، سیستم نامناسب دفع آب‌های سطحی و گرمای پایدار تابستان، چرخه زندگی این پشه را تسهیل می‌کند. کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر روند گرمایش جهانی ادامه یابد، مرز جغرافیایی ناقلان بیماری به‌تدریج به سمت شمال کشور جابه‌جا خواهد شد؛ اتفاقی که در چند کشور همسایه نیز در حال رخ دادن است. پشه آئدس برخلاف بیشتر پشه‌ها، در طول روز فعال است و تخم خود را در کوچک‌ترین حجم آب راکد می‌گذارد؛ زیر گلدان‌ها، درپوش بطری‌ها، لاستیک‌های کهنه یا هر ظرف کوچکی که چند سانتی‌متر آب در آن جمع شود. به همین دلیل، کنترل آن بیش از هر چیز به مشارکت مردم وابسته است.
گلستان هنوز از خطر مستقیم پشه آئدس در امان است، اما ترکیب اقلیم گرم و مرطوب، افزایش سفرهای بین‌استانی و تغییرات دمایی جهانی می‌تواند این تعادل شکننده را برهم زند. در چنین شرایطی، تنها واکنش عاقلانه، آمادگی، آموزش و اقدام پیشگیرانه است.
سیدمهدی صداقت، معاون فنی مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده تاکنون هیچ نمونه‌ای از پشه آئدس در گلستان مشاهده نشده است، اما میزان آمادگی استان برای شناسایی و کنترل احتمالی آن باید افزایش یابد. او با اشاره به اهمیت آموزش عمومی برای مقابله با گسترش احتمالی این پشه افزود: در صورت مشاهده، باید عملیات سم‌پاشی، شناسایی کانون‌ها و اطلاع‌رسانی سریع به مردم انجام شود تا از شیوع بیماری جلوگیری شود.بندرگز؛ دروازه احتمالی ورود پشه آئدس خواهدبود. به گفته صداقت، شهرستان بندرگز به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و شباهت آب‌وهوایی به مناطق شمالی که مواردی از پشه آئدس در آن دیده شده، در معرض بیشترین خطر است. در همین راستا مانور مقابله با این پشه در بندرگز برگزار شده و اقداماتی مانند نصب تله تخم‌گذاری (اوی‌تراپ)، جمع‌آوری لارو، آموزش عمومی، مه‌پاشی و سم‌پاشی اجرا شده است. او هشدار داد: پشه آئدس برخلاف بیشتر پشه‌ها که شب‌گز هستند، در طول روز فعال است، به‌ویژه صبح‌ها و عصرها. همین ویژگی باعث می‌شود مردم متوجه گزش و منبع آن نشوند.
از جنوب تا شمال؛ زنگ خطر اقلیمی به صدا درآمده است. به گفته صداقت، پشه‌های موجود در مناطق شمالی کشور هنوز ناقل ویروس نیستند، اما در جنوب کشور گونه‌هایی از آئدس وجود دارند که ویروس تب دِنگی را منتقل می‌کنند. با تغییرات اقلیمی و جابه‌جایی انسان‌ها، خطر گسترش آن به مناطق شمالی نیز افزایش یافته است.
راهکارهای ساده اما حیاتی هم برای مبارزه برای این گونه پشه وجود دارد، حذف همه نقاطی که آب در آن راکد می‌ماند. پوشاندن مخازن و بشکه‌های آب، استفاده از پشه‌بند و توری در منازل ، گزارش سریع موارد مشکوک به مراکز بهداشت، همکاری شهروندان با طرح‌های سم‌پاشی و مانورهای مقابله‌ای.
گلستان هنوز از خطر مستقیم پشه آئدس در امان است، اما در عصر تغییر اقلیم و رفت‌وآمدهای گسترده، مرز ایمنی میان استان‌ها دیگر به‌اندازه گذشته مطمئن نیست. کارشناسان تأکید دارند که پیشگیری، آموزش عمومی و مشارکت مردمی سه ضلع اصلی مقابله با این تهدید کوچک اما خطرناک است.
همان‌طور که معاون مرکز بهداشت گلستان می‌گوید: اگر آئدس وارد شود، مهارش سخت و پرهزینه خواهد بود؛ پس باید پیش از ورود، در را بر رویش ببندیم.
https://nedayesahra.ir/?p=13845
