داروهای بسیاری بهویژه برای درمان بیماریهای خاص و مزمن در استان گلستان کمیاب شدهاند. داروهای هورمونی، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای مربوط به بیماریهای قلبی، سرطانی و دیابت از جمله داروهایی هستند که بیماران دسترسی کافی به آنها ندارند. بیماران سرطانی یا مبتلایان به بیماریهای خاص بهطور مستمر با مشکل نبود دارو در داروخانههای استان مواجه میشوند. این مسئله تنها به داروهای خارجی محدود نمیشود؛ حتی تولیدات داخلی هم به دلیل مشکلات تولید و توزیع دچار کمبود هستند.
کمبود دارو دلایل متعددی دارد. تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای بانکی بهعنوان یکی از عوامل اصلی، دسترسی به مواد اولیه و همچنین داروهای وارداتی را دشوار کرده است. مشکلات در زنجیره تأمین داروها به دلیل تأخیر در واردات و انتقال پول به شرکتهای بینالمللی، روند توزیع داروها را مختل کرده است. علاوه بر تحریمها، مشکلات داخلی نظیر کاهش تولید، نبود حمایتهای کافی از صنعت داروسازی داخلی و مشکلات لجستیکی نیز بر عمق این بحران افزوده است. همچنین، افزایش تقاضا به دلیل بیماریهای فصلی و مزمن، فشار بیشتری بر تأمین دارو وارد کرده است.
کمبود دارو فشار زیادی بر بیماران و خانوادههایشان تحمیل کرده است. بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت، فشار خون و سرطان بهطور مداوم نیاز به دارو دارند و نبود این داروها ممکن است وضعیت جسمانی آنان را وخیمتر کند. از طرفی، استرس و نگرانی از دسترسی نداشتن به دارو، سلامت روانی بیماران را نیز تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از بیماران ناچار به تأخیر در شروع درمان یا تغییر داروها میشوند که این امر منجر به افزایش عوارض جانبی و گاهی پیشرفت بیماری میشود.
همزمان با کمبود دارو در داروخانهها، بازار سیاه و فروش داروهای نایاب بهطور چشمگیری افزایش یافته است. در این بازار، داروها با قیمتهای بسیار بالاتر از نرخ مصوب فروخته میشوند. این داروها که اغلب از کانالهای غیرقانونی وارد کشور میشوند، کیفیت و استاندارد لازم را ندارند و حتی ممکن است تقلبی یا تاریخ گذشته باشند. ورود این داروها به چرخه مصرف، خطرات جدی برای بیماران به همراه دارد، اما ناامیدی از دسترسی به داروهای معتبر، بیماران را مجبور به خرید از این بازار میکند.
یکی از اصلیترین مشکلات مرتبط با بازار آزاد، قیمتگذاری غیرمنصفانه داروهاست. برخی از داروهای کمیاب در این بازار با چند برابر قیمت واقعی به فروش میرسند، بهطوری که بسیاری از خانوادهها توانایی خرید این داروها را ندارند. این وضعیت بهویژه برای بیماران مزمن که نیاز مداوم به دارو دارند، فشارهای مالی زیادی ایجاد کرده است.
افزایش قیمت داروها در بازار آزاد، بحرانهای اقتصادی را برای بسیاری از خانوادهها تشدید کرده است. افراد با درآمد کم یا متوسط نمیتوانند هزینههای بالای داروها را تحمل کنند و در مواردی مجبور به فروش اموال یا حتی کاهش مصرف دارو میشوند. این شرایط منجر به بروز مشکلات اجتماعی دیگری نیز میشود؛ از جمله افزایش فاصله طبقاتی و نارضایتی عمومی نسبت به نظام سلامت.
یکی از راهکارهای اساسی برای مقابله با کمبود دارو، افزایش نظارت بر توزیع آن است. شفافیت در توزیع داروها و ایجاد سیستمهای آنلاین و پیگیریپذیر میتواند از احتکار دارو و فروش غیرقانونی جلوگیری کند. همچنین، نظارت دقیقتر بر زنجیرههای تأمین دارو، به شناسایی نارساییها و حل مشکلات کمک میکند.
برای کاهش وابستگی به واردات و مقابله با کمبود دارو، لازم است که حمایتهای مالی و تسهیلات دولتی به صنعت داروسازی داخلی افزایش یابد. تولید داروهای اساسی در داخل کشور میتواند بحران کمبود دارو را کاهش دهد و همچنین به تقویت اقتصاد کشور کمک کند. دولت میتواند با ارائه تسهیلات ویژه به تولیدکنندگان داخلی، مشوقهای مالی برای توسعه خطوط تولید داروهای حیاتی ارائه کند.
همکاری با سازمانهای بینالمللی و کشورهای دارای ذخایر دارویی، میتواند یکی از راههای عبور از محدودیتهای تحریمی و تأمین دارو باشد. این همکاریها میتوانند به ایجاد مسیرهای جایگزین برای واردات داروها و مواد اولیه کمک کنند.
آگاهسازی مردم درباره خطرات خرید داروهای غیرمجاز از بازار آزاد و تشویق به خرید از مراکز معتبر باید بخشی از راهکارهای مقابله با این معضل باشد. افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت مصرف داروهای استاندارد، میتواند به کاهش تقاضا برای داروهای تقلبی و غیرقانونی کمک کند.
کمبود دارو در استان گلستان و عرضه داروهای نایاب در بازار آزاد یک بحران جدی است که باید با همکاری دولت، نهادهای مربوطه و مردم حل شود. با افزایش نظارتها، حمایت از تولید داخلی و آگاهیبخشی عمومی، میتوان بهتدریج این مشکلات را کاهش داد و دسترسی بیماران به داروهای ضروری را بهبود بخشید. این مسئله نه تنها سلامت جسمی بیماران را تضمین میکند، بلکه به ایجاد اعتماد بیشتر به نظام سلامت کمک میکند.


