ندای صحرا

در روستاهای دوردست ترکمن‌صحرا، هنوز کلاس‌هایی هستند که بدون ستون و ترمیم شده، دیوارهایشان ترک برداشته و تنها بخاری‌شان، کابوس زمستانی مادران است. درداخل شهرگنبد هم دبیرستانی سراغ داریم که بایدتخریب می شد ولی درسال گذشته وامسال ازآن استفاده می شود دانش‌آموزانی که در فضای نمور و تاریک درس می‌خوانند، نه‌تنها از آموزش برابر محرومند، بلکه از امنیت جانی نیز بی‌بهره‌اند.

گلستان، استانی با تنوع قومی، فرهنگی و اقلیمی، جمعیتی جوان دارد. اما همین ظرفیت جمعیتی، وقتی به نابرابری در توسعه آموزشی می‌رسد، به یک بحران بدل می‌شود. بر اساس آمار رسمی، سرانه فضای آموزشی در استان کمتر از میانگین کشوری است؛ در برخی نقاط حتی پایین‌تر از ۳ مترمربع برای هر دانش‌آموز. این در حالی است که استاندارد ملی ۸.۴ مترمربع تعیین شده است.

شاید در مرکز استان، کلاس‌های نوساز یا مدارس غیرانتفاعی پرزرق‌وبرق تا حدودی تصویر مثبتی از آموزش نشان دهند، اما کافی‌ست چند کیلومتر به سمت مناطق روستایی یا حاشیه شهرها برویم. در برخی مناطق گنبد، کلاس‌ها در نوبت‌های فشرده برگزار می‌شود؛ گاه سه مدرسه با سه شیفت در یک ساختمان نیمه‌مخروبه اداره می‌شوند.

دانش‌آموزان از پشت نیمکت‌های پوسیده، نه امید به پیشرفت، بلکه ترس از ریزش دیوارها را تجربه می‌کنند.

مسئولان نوسازی مدارس از برنامه‌های در دست اجرا سخن می‌گویند. اعلام شده که بیش از ۱۵۰ مدرسه در گلستان در حال ساخت است و برخی پروژه‌ها نیز با مشارکت خیرین در حال پیشرفت‌اند. اما این وعده‌ها، دردی از حال امروز دانش‌آموزی که باید مهر را در کانکس یا کلاس مشترک آغاز کند، دوا نمی‌کند.

مشکل اساسی‌تر، ناکارآمدی در تخصیص منابع و نبود نگاه توسعه‌محور به مناطق کم‌برخوردار است. چطور می‌توان پذیرفت که در قرن ۲۱، دانش‌آموزی در ایران همچنان در ساختمانی تحصیل کند که حتی سرویس بهداشتی مناسب ندارد؟ این وضعیت تنها آسیب به امروز نیست؛ زخمی‌ست بر پیکر آینده. کودکانی که در چنین شرایطی تحصیل می‌کنند، از انگیزه، تمرکز و سلامت روان محروم می‌شوند. این یعنی بازتولید نابرابری، فقر آموزشی، و در نهایت مهاجرت اجباری نخبگان محلی یا ترک تحصیل خاموش نسل‌های بعدی.

آیا وقت آن نرسیده که آموزش‌وپرورش گلستان، از یک نهاد خدماتی به یک اولویت استراتژیک در برنامه‌ریزی توسعه‌ای تبدیل شود؟آیا صدای ترک دیوارهای مدارس، برای مسئولان کافی نیست تا بدانند عدالت آموزشی تنها در کلمات محقق نمی‌شود، بلکه نیاز به تصمیم‌های جسورانه، بودجه‌های هدفمند و اجرای فوری دارد؟

تا آن روز، دانش‌آموز گلستانی همچنان باید کیفش را بردارد، وارد کلاس نیمه‌تاریکی شود و در دل دیواری ترک‌خورده، رؤیای پزشک، معلم یا مهندس شدن را زمزمه کند.